b_150_120_16777215_00_images_aktualnoscirozne_Morawica2016_1.jpg Delegacja z Sokołowa w podkrakowskiej Morawicy na odsłonięciu pomnika Niezłomnym - Ojczyzna

Podczas obrad Walnego Zebrania TMZS w dniu 6 marca 2016r., w czasie przewidzianym na dyskusję, głos zabrała Danuta Urzędowicz, informując zebranych, o fakcie powstawania w podkrakowskiej Morawicy pomnika Niezłomnym – Ojczyzna.

Zasugerowała wówczas, że skoro ważnym elementem tego pomnika mają być ziemia i kamienie z miejsc martyrologii narodu polskiego, warto przekazać kamień i ziemię z miejsca obozu NKWD w Trzebusce oraz z lasu w Turzy. Wobec przychylnego spojrzenia na tę propozycję sokołowskiego burmistrza Andrzeja Ożoga oraz prezesa TMZS Bartosza Walickiego, już u zarania propozycja ta miała realne podstawy na realizację.

 

Blisko miesiąc później, nadszedł czas na wcielanie tych zamierzeń w życie. Motorem napędowym przygotowań była niewątpliwie Danuta Urzędowicz. W związku z zapewnieniem burmistrza, że sfinansuje koszty podróży delegacji z Sokołowa oraz towarzyszącej jej młodzieży, sprawa komunikacyjna została załatwiona od ręki. Po załatwieniu autobusu, pani Urzędowicz nawiązała kontakt z proboszczem parafii w Morawicy, ks. kan. Władysławem Palmowskim. On wyznaczył termin, do którego ziemia i kamień z Sokołowszczyzny miały zostać przekazane wraz z odpowiednimi informacjami do podkrakowskiej parafii. Wkrótce, w dwóch wyprawach ziemię tą pobrali: najpierw historyk z Trzebuski Piotr Ożóg, później Stanisław i Małgorzata Kula oraz pani Urzędowicz – która zresztą osobiście znalazła odpowiedni kamień. Przy okazji sporządzono rys historyczny dotyczący dziejów obozu NKWD w Trzebusce i mordu w Turzy, który opieczętowany i podpisany przez burmistrza Ożoga i prezesa Walickiego, trafił niedługo później wraz z ziemią i kamieniem do Morawicy. W tym też czasie, po konsultacjach z ks. Palmowskim, powstała myśl zawiezienia do tejże parafii na uroczystość odsłonięcia pomnika, wystawy turzańkiej. Wystawa Trzebuska – Turza „Mały Katyń Ziemi Sokołowskiej”, powstała w 2008r. z inicjatywy Stanisława Kuli i Piotra Ożoga, w oparciu o materiały udostępnione przez IPN Oddział w Rzeszowie, by od tej pory odwiedzić wiele miejscowości, szkół i parafii regionu, ukazując tragiczne dzieje z terenu Sokołowszczyzny w 1944r. Wystawa popularyzuje wiedzę na ten temat, także podczas corocznych uroczystości w lesie w Turzy. Trudno więc się dziwić, że możliwość jej zaprezentowania na ziemi krakowskiej i poszerzenia wiedzy jej mieszkańców dotyczącej Małego Katynia Rzeszowszczyzny, warta była zachodu. Wkrótce wystawa ta zawieziona została z Trzebuski do MiGBP w Sokołowie Młp., by tam czekać na transport autobusowy do Morawicy (przy okazji jak zwykle przewóz z Trzebuski do Sokołowa i powrotem nieodpłatnie zagwarantował członek zarządu TMZS Marcin Bujak).

 

Tuż po godz. 6.00, w sobotę 23 kwietnia 2016r., w święto Patrona Polski Św. Wojciecha, spod sokołowskiej biblioteki wyruszył autobus do Morawicy. W skład delegacji wchodzili przedstawiciele sokołowskiego samorządu: przewodniczący Rady Miejskiej Andrzej Pasierb i radny powiatowy Stanisław Kula (obydwaj z małżonkami); przedstawiciele TMZS: m.in. z prezesem Bartoszem Walickim i wiceprezesem Piotrem Ożogiem; szefowa sokołowskiego koła Młodzieży Wszechpolskiej Ewelina Chorzępa, przedstawiciele sokołowskiego chóru na czele z Beatą Głowalą i dość licznie reprezentowaną tutejszą młodzieżą. W sumie większość miejsc w autobusie została zajęta, co wróżyło pozytywne wrażenia ze wspólnej podróży, która miała w sobie zarówno pierwiastki historyczno – patriotyczne jak i religijne. Początkowo wiodła ona do Krakowa – Łagiewnik. Tam najpierw odwiedziliśmy ciągle rozbudowywaną świątynię w Centrum Jana Pawła II. Najpierw pomodliliśmy się w dolnej części świątyni i odwiedziliśmy część kaplic do niej przylegających, m.in. św. Kingi i św. Jadwigi Andegaweńskiej. W jednej z kaplic, oddaliśmy cześć relikwiom papieża Jana Pawła II, pięknie wkomponowanym w płytę z pierwotnego grobu papieskiego z krypt watykańskich. Wkrótce przeszliśmy do pełnego rozmachu kościoła górnego, w którym przechowywana jest m.in. sutanna papieska z zamachu na Papieża – Polaka z 13 maja 1981r., z niezwykle wymownymi plamami krwi. Po przejechaniu niewielkiej odległości, dotarliśmy niedługo potem do Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Łagiewnikach, gdzie oddaliśmy cześć relikwiom św. Faustyny i Jezusowi Miłosiernemu. Ponieważ czas nas gonił, wkrótce udaliśmy się do głównego celu naszej podróży – podkrakowskiej Morawicy, położonej w bliskim sąsiedztwie lotniska Kraków – Balice.

 

Do celu dotarliśmy około godziny przed uroczystościami, które miały się rozpocząć o godzinie 11.30 występem chóru „Wspólnota”. Po pojawieniu się w sąsiedztwie świątyni parafialnej p.w. Św. Bartłomieja Apostoła, wyładowaliśmy wystawę turzańską, by przy zaangażowaniu sporej części uczestników wspólnej wycieczko – pielgrzymki, rozłożyć ją po lewej stronie wzgórza kościelnego na bibliotecznych sztalugach. Niegdyś, w X – XI w. na tym wzgórzu, funkcjonował gród rodu Toporczyków. Już wkrótce, pojawiały się przy wystawie małe grupki zwiedzających, których łącznie można ocenić na ok. 120 osób. Część z nich wykonywała fotografie umieszczonym na tablicach materiałom, część zadawała pytania dotyczące Małego Katynia Ziemi Sokołowskiej. Każda z tych osób po raz pierwszy zetknęła się z naszą tragiczną historią lokalną, wyrażając za każdym razem wielkie zainteresowanie ale i nieraz zdumienie, że taka zbrodnia miała miejsce na naszej, polskiej ziemi.

 

Sobotnie świętowanie w Morawicy, wpisywało się w jubileusz 1050 – lecia chrztu Polski, a jego zwieńczeniem była Eucharystia i odsłonięcie pomnika Niezłomnym Ojczyzna. Celebrze przewodniczył arcybiskup metropolita krakowski kardynał Stanisław Dziwisz. Obecni byli także przedstawiciele najwyższych władz państwowych: Prezydenta RP reprezentował podsekretarz stanu Wojciech Kolarski, Rząd RP Minister Obrony Narodowej Antoni Macierewicz; władze w terenie na pierwszym miejscu reprezentował wojewoda małopolski Józef Pilch. Licznie reprezentowane były służby mundurowe: wojsko, ordynariat polowy, policja, więziennictwo. Nie zabrakło także przybyłych kombatantów i rodzin żołnierzy Polskiego Podziemia oraz ofiar zbrodni stalinowskich i faszystowskich, działaczy Solidarności i Instytutu Pamięci Narodowej. Ponadto licznie pojawiły się poczty sztandarowe ze szkół, zakładów pracy czy formacji mundurowych. Całości blasku dodawała barwna reprezentacja z krakowskiego Bractwa Kurkowego, a liczebność podniósł kilkusetosobowy tłum parafian i gości z zewnątrz.

 

Pomnik Niezłomnym – Ojczyzna zaprojektowany przez prof. Czesława Dźwigaja, stanowi ważne świadectwo martyrologii narodu polskiego i skłania do refleksji. Wkomponowany został w mur stanowiący ogrodzenie placu przykościelnego w Morawicy.  Widoczna w jego centrum szczelina w kształcie litery „V”, z jednej strony symbolizuje zwycięstwo, z drugiej zaś otwartą księgę dziejów Polski. Szczyt zwieńcza majestatyczna figura orła białego, zrywającego się do lotu. Na frontonie pomnika umieszczono daty i płaskorzeźby związane z niezłomnością naszego narodu, od chrztu Polski po wybór Papieża Polaka. W murze złożono urnę z ziemią z kwatery „Ł” na warszawskich Powązkach, a po drugiej stronie pomnika są umieszczone tablice, z setkami nazwisk żołnierzy niezłomnych. Uważny czytelnik może odnaleźć tam i nazwiska pochodzące z Sokołowszczyzny – Jana Buczaka „Kloca” i Jana Ożoga „Tanka”, jako dowódców AK/WiN z terenu Nienadówki. Monument dobrze widoczny jest z autostrady A 4, co niewątpliwie podnosi walory turystyczne. Budowa pomnika rozpoczęła się we wrześniu ubiegłego roku, a uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego odbyło się 7 listopada tegoż roku. Kamieniem węgielnym  stały się kamienie i cegły z więzień i aresztów gdzie katowano Żołnierzy Wyklętych w latach 1944 – 1963 oraz ziemia z miejsc ich pochówku. Dowożone kolejne kamienie i ziemia z miejsc martyrologii, uświęcają to niezwykłe dzieło patriotyczne, powstałe z inicjatywy morawickiego proboszcza. Warto też podkreślić, że pomnik ten powstaje ze składek społecznych.

 

Patronat honorowy nad uroczystościami przejęli kardynał Stanisław Dziwisz, wojewoda Józef Pilch, Instytut Pamięci Narodowej i NSZZ Solidarność. Po koncercie chóru „Wspólnota”, odsłonięte zostały kamienie pamięci i urny z ziemią z miejsc męczeństwa narodu polskiego oraz tablice pamiątkowe. Urnę z ziemią z Trzebuski i Turzy i pamiątkowy kamień z tej ziemi odsłonili: Danuta Urzędowicz, Andrzej Pasierb i przedstawicielka sokołowskiej młodzieży. Podczas celebry, okolicznościowe kazanie wygłosił proboszcz z Morawicy ks. Władysław Palmowski.  Na koniec Eucharystii, okolicznościowe medale pamiątkowe wręczono zasłużonym w dzieło budowy pomnika. Po przejściu zebranych na drugą stronę niezwykłego pomnika, dokonano jego poświęcenia i symbolicznego odsłonięcia, oraz odczytano jego akt fundacyjny. Pomnik odsłonili kardynał Stanisław Dziwisz, minister Macierewicz, minister z kancelarii Prezydenta Wojciech Kolarski i ks. proboszcz Palmowski. Następnie dokonano aktu zawierzenia naszej Ojczyzny Bogu. Po okolicznościowych przemówieniach wyżej wymienionych, uroczystości dobiegły końca.

 

Dzieło pomnika jest nadal otwarte. Cały czas dowożone są kamienie, cegły i ziemia z miejsc martyrologii i planowane są kolejne uroczystości ich odsłaniania. Pojawiają się też następne rodziny Żołnierzy Polskiego Podziemia, które chcą upamiętnić w postaci tabliczek swoich bliskich i polskich patriotów. W ten sposób ci którzy mieli ulec zapomnieniu, ciągle ożywają w naszej pamięci i pamięci narodu.

 

Po godzinnym czasie na posiłek i odpoczynek, wycieczka z Sokołowa udała się jeszcze do Krakowa, gdzie m.in. był czas na odwiedzenie pięknego Parku Jordanowskiego, rynku czy wzgórza wawelskiego. Tu już w związku z biegnącym szybko czasem, częściowo zrezygnowano z bogatego programu który był planowany na rzecz indywidualnych pragnień uczestników. Koniec końców, wszyscy ok. 21.30 dotarli szczęśliwie do Sokołowa, pełni wrażeń i bogatych wspomnień z udanej wyprawy do Łagiewnik, Morawicy i Krakowa. Szczególnie dla młodych mieszkańców Sokołowa, którzy aktywnie i sposób bardzo otwarty uczestniczyli w tych wydarzeniach (choćby poprzez pomoc przy rozkładaniu i składaniu wystawy turzańskiej i obecności w Morawicy), była to niezwykła lekcja historii. Piękną dokumentację fotograficzną z tego wyjazdu wykonał prezes TMZS Bartosz Walicki. A informacje o tym wydarzeniu znalazły się na stronie internetowej sokołowskiej książnicy i TMZS oraz w lokalnej prasie – m.in. Niedzieli Rzeszowskiej.   

Piotr Ożóg

b_150_120_16777215_00_images_aktualnoscirozne_Morawica2016_2.jpg b_150_120_16777215_00_images_aktualnoscirozne_Morawica2016_3.jpg b_150_120_16777215_00_images_aktualnoscirozne_Morawica2016_5.jpg