b_150_120_16777215_00_images_dzialalnosc_konkursy_MalyKatyn_2015_12243482_1703294969889688_2608040541161624254_n.jpgPrezentacja kolejnego filmu "turzańskiego" w Sokołowie

W czwartek 19 listopada 2015r. w sokołowskim Ośrodku Kultury, Sportu i Rekreacji miała miejsce prezentacja kolejnego filmu dokumentalnego o dziejach obozu NKWD w Trzebusce i mordzie w Turzy w 1944 roku.

Dzięki wieloletniej współpracy zajmującego się tematyką Małego Katynia pracownika IPN w Rzeszowie Michała Kalisza z kierującym Sekcją Turzańską w Towarzystwie Miłośników Ziemi Sokołowskiej Piotrem Ożogiem, to ważne wydarzenie kulturalne po raz kolejny mogło się odbyć w Sokołowie. Warto przypomnieć ubiegłoroczną prapremierę filmu Podkarpacki Katyń, który mogli zobaczyć miłośnicy historii zarówno rok temu jak i podczas wiosennej Sokołowskiej Nocy Muzeów – a na emisję w telewizji nadal nie możemy się doczekać. Wpisując się w kontynuację tego wydarzenia bez precedensu, postanowiono i w tym roku zaprezentować interesujący dokument sprzed ponad 20 lat, nigdy wcześniej publicznie w Sokołowie nie emitowany. Trudno byłoby znaleźć lepsze miejsce – w końcu to na tej ziemi ponad 70 lat temu miała miejsce ta okrutna zbrodnia. Po krótkich konsultacjach, dzięki przychylności dyrektora MGOKSiR w Sokołowie Małopolskim Jacka Piekiełka, zaplanowano emisję filmu w Ośrodku Kultury w Sokołowie, na dzień uroczystego wręczania nagród laureatom konkursu Patriotyczna Droga Krzyżowa – Mały Katyń Ziemi Sokołowskiej.

Prezentowany w tym roku film, został zrealizowany dla TVP Kraków w 1994r. Autorem scenariusza i reżyserem dokumentu jest krakowianin Artur Janicki. Blisko pół godzinny materiał do filmu, nakręcono zaledwie kilka lat po pracach ekshumacyjnych w turzańskim lesie, które doprowadziły do odkrycia dotychczas odnalezionych leśnych mogił. Niezwykle ważnymi są wypowiedzi świadków, dziś już nie żyjących bojowników Polski Podziemnej: Karola Pośki – dowódcy placówki ropczyckiej AK i Stanisławy Martynuski. Pośko przez dziesięciolecia próbował ustalić los trzech swoich podkomendnych: Zdzisława Brunowskiego ps. „Cygan”, Eugeniusza Zymroza ps. „Macedończyk” i Zdzisława Łaskawca ps. „Monter”. Jego informacje przekazane do prokuratury, miały decydujące znaczenie w ustaleniu tożsamości jedynych dotąd rozpoznanych ofiar mordu w Turzy. Stanisława Martynuska ps. „Jaskółka”, z mężem Franciszkiem zaangażowani byli w zbieranie informacji o wydarzeniach z 1944r. na terenie Trzebuski i Turzy: informacje te miały później trafić na m.in. Zachód a także do Ojca Św. Wielokrotnie odwiedzali las turzański, szczególnie w rocznice czasu mordu. W tym też okresie 3 lata temu, Stanisława Martynuska odeszła 1 listopada 2012r. Poza Pośką i Martynuską, film zawiera kilkukrotne wypowiedzi prokuratorów nadzorujących śledztwo w sprawie mordu turzańskiego i prace ekshumacyjne w tamtejszym lesie: kolejno Lesława Myrdy i Hanny Solarewicz. Niezwykle cenne są wypowiedzi pracowników Zakładu Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w Krakowie: mgr Zbigniewa Lisowskiego i mgr Jerzego Pohla, oraz biegłego specjalisty medycyny sądowej – dr Erazma Barana z Krakowa. Są interesujące tym bardziej, że ich słowa poparte są pokazywaniem autentycznych materiałów dowodowych pochodzących z dołów śmierci. Film ukazuje więc w zarysie, stan ówczesnej wiedzy o wydarzeniach z 1944r. na terenie naszej Małej Ojczyzny. Bardzo interesującym zwłaszcza dla młodszych obserwatorów, może być ukazanie bezpośredniego sąsiedztwa lasu turzańskiego i stanu ówczesnych dróg. Te w ostatnim 20leciu uległy radykalnym zmianom.    

 

Emisję filmu poprzedzono uroczystym rozstrzygnięciem 8. edycji międzypowiatowego konkursu plastyczno-literackiego „Patriotyczna Droga Krzyżowa – Mały Katyń Ziemi Sokołowskiej”, organizowanego przez filię biblioteczną z Trzebuski. Informacje o rozstrzygnięciu konkursu i emisji filmu o Małym Katyniu dotarły do szkół Sokołowszczyzny dzięki plakatowi, przygotowanemu przez Szymona Bełza z Domu Kultury w Sokołowie. Wręczanie nagród w konkursie turzańskim rozpoczęło się tuż po godzinie 16:00. Po jego zakończeniu Michał Kalisz w około 10-minutowym przemówieniu, wprowadził zebranych w specyfikę filmu. Sama projekcja nastąpiła przy wydatnej pomocy technicznej pracowników Domu Kultury w Sokołowie. Film obejrzało około 80 osób, którzy w większości zapełnili miejsca siedzące sali widowiskowej Ośrodka Kultury w Sokołowie Małopolskim. Wyświetlany film spotkał się z dużą uwagą, o czym świadczyło skupienie oglądających przez blisko 30 minut projekcji. Przychylne głosy można było usłyszeć podczas rozmów kuluarowych na końcu sokołowskiego spotkania z historią. Należy więc mieć nadzieję, na udaną kontynuację podobnych spotkań w przyszłości. Zapewne filmy o tematyce turzańskiej, będą jeszcze wielokrotnie wyświetlane w celach dydaktycznych, między innymi w szkołach Sokołowszczyzny, podczas spotkań dotyczących dziejów obozu NKWD w Trzebusce i mordu w Turzy.